Slag bij Kermt (1831): Belgische overwinning in de Tiendaagse Veldtocht
Belgium
De Slag bij Kermt vond plaats op 7 augustus 1831 tijdens de Tiendaagse Veldtocht, toen Nederland het pas onafhankelijke België binnenviel. Nabij Kermt en de Abdij van Herkenrode stonden Belgische troepen van het Maasleger tegenover Nederlandse eenheden die oprukten richting Hasselt. Belgische troepen dreven de Nederlanders terug in de richting van Diest en Herk-de-Stad. Kermt was het enige duidelijke veldsucces van het Belgische leger tijdens de campagne, hoewel de Nederlanders de volgende dag Hasselt veroverden.
Afloop
Belgian victory
Bevelhebbers
Nicolas Joseph DaineArmy of the Meuse commander · Belgium
Adriaan Frans MeijerThird Division commander · Netherlands
Gijsbertus Martinus Cort HeyligersReserve (Fourth) Division commander · Netherlands
Strijdkrachten
Dutch ForcesLarger, exact count unknown
Belgian ForcesAbout 8,000–10,000 men
Verliezen
Dutch KilledAbout 22
Dutch MissingAbout 35
Dutch WoundedAbout 126
Belgian Total Casualtiesnot reliably established in sources
Regio
Limburg
Coördinaten
50.950, 5.250
Kroniek
Wat er gebeurde
I
Hoofdstuk 1 van 3
Achtergrond
Een jong leger bij Kermt
De Slag bij Kermt vond plaats tijdens de Tiendaagse Veldtocht van augustus 1831, toen Nederland probeerde de Belgische onafhankelijkheid met geweld ongedaan te maken. België had het jaar daarvoor zijn onafhankelijkheid uitgeroepen, maar koning Willem I weigerde het verlies van de zuidelijke provincies te accepteren. Op 2 augustus 1831 trokken Nederlandse troepen België binnen, in de hoop het nieuwe Belgische leger snel te verslaan voordat buitenlandse tussenkomst het land kon redden.
Het Nederlandse leger was ervarener en beter georganiseerd. België had op papier meer manschappen, maar veel Belgische formaties waren nog nieuw, slecht getraind en moeilijk te coördineren. Het land was nog maar kort onafhankelijk en zijn leger was opgericht te midden van een politieke crisis.
Nabij Hasselt stond het Belgische Maasleger onder bevel van generaal Nicolas Joseph Daine. Zijn grotere leger in de regio wordt meestal geschat op ongeveer 13.000 tot 14.500 man, hoewel niet iedere soldaat per se aanwezig of betrokken was bij de gevechten bij Kermt.
Op 7 augustus trok Daine met de hoofdmacht van deze strijdmacht op naar Kermt, een dorp ten westen van Hasselt. De Belgische troepen die daar daadwerkelijk vochten, wordenvaker omschreven als grofweg negen infanteriebataljons, tien of elf cavalerie-eskadrons en ondersteunende artilleriebatterijen — een strijdmacht die waarschijnlijk binnen de schatting van ongeveer 8.000 tot 10.000 betrokken manschappen valt.
Dit onderscheid is belangrijk. De schatting van 8.000 tot 10.000 heeft betrekking op de Belgische strijdmacht die bij de slag betrokken was, en niet noodzakelijkerwijs op elke soldaat die tot Daines bredere Maasleger behoorde.
Wie bevond zich aan Nederlandse kant?
De Nederlandse formaties die bij Kermt met de Belgen slaags raakten, waren onderdelen van de Nederlandse Derde Divisie, onder bevel van Adriaan Frans Meijer, samen met troepen verbonden aan de Nederlandse reserve die vermoedelijk werden aangevoerd door Gijsbertus Martinus Cort Heyligers. De Nederlandse cavalerie speelde een zichtbare rol, waaronder het 6e Regiment Huysaren, terwijl ook de paardenartillerie de verdedigers ondersteunde.
Dit betekent dat de exacte Nederlandse sterkte bij Kermt met moeite met zekerheid kan worden vastgesteld. Sommige verslagen beschrijven dat de Nederlanders een numeriek overwicht hadden; andere verslagen vermelden dat de Belgen het voordeel hadden qua mankracht — wellicht de enige botsing van de Tiendaagse Veldtocht waarin dat zo was. De bronnen zijn het duidelijk oneens, dus het is nauwkeuriger om te stellen dat de grootte van de Nederlandse strijdmacht onzeker blijft.
Wat wel met zekerheid kan worden gezegd, is dat de Nederlandse strijdmacht veel kleiner was dan het gehele Nederlandse veldleger. Het betrof een voorhoede die Daines oprukkende troepen nabij Kermt probeerde te vertragen en tegen te houden, en niet het volledige Nederlandse leger dat geconcentreerd was voor een beslissende slag.
Een slag gevormd door het terrein
Kermt was geen groots slagveld van uitgestrekte vlakten en lange artillerielinies. De gevechten vonden plaats rond bebost terrein, smalle naderingswegen, velden en de wegen die naar Hasselt leidden.
Dat terrein deed er direct toe.
De Nederlanders beschikten over cavalerie, waaronder huzaren, maar bossen en smalle paden maakten het voor ruiters lastig om effectief aan te vallen. Cavalerie heeft ruimte nodig om snelheid te maken, de formatie te behouden en een kwetsbare vijand te treffen. Bij Kermt beperkten de bomen en het geaccidenteerde terrein die bewegingen. Belgische infanterie kon dekking zoeken, oprukken door het bosland en het soort aanvallen in open veld vermijden dat de voorkeur genoot van de Nederlandse cavalerie.
Daines mannen rukten op in de verwachting van een zware strijd. De Nederlandse verdedigers hadden zich opgesteld om hen te vertragen, gesteund door cavalerie en paardenartillerie. Toch had het Belgische leger voldoende infanterie meegebracht om te blijven doorsturen, en het terrein bood de kans om dat voordeel te benutten.
De komende slag zou de Tiendaagse Veldtocht niet beslissen.
Maar voor een jong Belgisch leger dat een groot deel van de campagne onder druk had gestaan, bood Kermt iets zeldzaams: de kans om de Nederlanders terug te dringen.
Wikipedia — Slag bij Kermt.
VRT NWS — Bloedige plekken: hoe de Belgen de Nederlanders in 1831 triomfantelijk versloegen en toch nog het hazenpad kozen.
Wikipedia — Tiendaagse Veldtocht.
Hasselt–Kuringen 1830–1831 — local history and campaign orders.
https://www.youtube.com/watch?v=SSMV2gmGkT0 (Battle of Kermt Reenactment)
Gevechten in het Bos
De actie begon toen Belgische troepen van Daines Maasleger nabij de bosrijke omgeving rond Kermt op Nederlandse voorhoedes stuiten.
Het terrein rond Kermt stelde de Nederlanders voor een moeilijk probleem. Bossen, heggen, smalle wegen en oneffen velden maakten het voor hun cavalerie moeilijker om zich vrijelijk te bewegen en haar snelheid te benutten in een volledige charge.
Maar de Nederlanders waren verre van weerloos. Hun leger was beter getraind, ervarener en beter georganiseerd dan de nog jonge Belgische strijdmacht. Als de huzaren open terrein vonden, of als de artillerie op het juiste moment naar voren kon worden gebracht, konden de Nederlanders de strijd nog steeds in hun voordeel beslissen.
De slag was verward en vond op korte afstand plaats. Er was geen enorme, strakke linie van troepen die over een open slagveld trok. In plaats daarvan vochten soldaten door bosgebied, langs wegen en rond posities waar het zicht beperkt was. Bevelhebbers konden niet altijd zien waar naburige eenheden zich bevonden, en bevelen verplaatsten zich langzaam door het lawaai en de rook.
De Nederlandse Aanval Stagneert
De Nederlanders hadden meer troepen beschikbaar in de wijdere omgeving, maar ze konden dat voordeel niet goed concentreren. Hun oprukkende eenheden stuitten op vastberaden Belgische weerstand, terwijl delen van de Nederlandse strijdmacht inactief bleven of niet effectief coördineerden met de hoofdaanval.
De Belgische verdedigers hielden lang genoeg stand om een Nederlandse doorbraak te voorkomen. Naarmate de dag vorderde, deden Daines troepen meer dan alleen verdedigen. Ze begonnen de Nederlandse voorhoede terug te dringen.
Verslagen beschrijven dat de Nederlanders werden weggedreven van Kermt in de richting van Diest en Herk-de-Stad. De exacte afstand en bewegingen zijn moeilijk te reconstrueren, maar de uitkomst is duidelijk: het Belgische Maasleger bleef aan het einde van de gevechten in bezit van Kermt.
Het was een onverwacht resultaat. De Nederlanders waren de veldtocht begonnen in de verwachting van snelle overwinningen op het jonge Belgische leger. Bij Kermt had de kleinere Belgische strijdmacht hen tot stilstaan gebracht.
Een Overwinning Die Niet Bleef Duren
Het Belgische succes was echt, maar van korte duur.
Daine benutte de overwinning niet om zijn opmars naar Diest voort te zetten en aansluiting te zoeken bij het Belgische leger verder naar het westen. De volgende dag trok hij zich terug uit Kermt en verplaatste hij zich weer in de richting van Hasselt. Dit besluit blijft omstreden. Sommige latere critici trokken Daines beoordelingsvermogen en loyaliteit in twijfel, hoewel het historisch bewijs geen eenvoudig antwoord toelaat.
De Nederlanders herstelden zich snel. Op 8 augustus vielen ze Daines leger bij Hasselt aan en versloegen het. De Belgische troepen waren gedesorganiseerd, leden zware verliezen en trokken zich oostwaarts terug richting Tongeren en Luik.
a
Kermt werd daardoor een kort moment van Belgisch succes binnen een veldtocht die verder slecht verliep.
Wikipedia — <link id=
Een Zeldzaam Belgisch Succes
Kermt werd alom omschreven als de enige duidelijke overwinning op het slagveld die door Belgische troepen werd behaald tijdens de Tiendaagse Veldtocht. Op 7 augustus 1831 hielden Daines troepen stand nabij het dorp en dwongen de Nederlandse eenheden die bij de gevechten betrokken waren om zich terug te trekken.
De exacte machtsverhouding bij Kermt blijft onzeker. Sommige verslagen suggereren dat de Nederlanders meer troepen direct betrokken hadden; anderen beweren dat de Belgische strijdmacht in het voordeel was. Wat wel duidelijk is, is dat Daines mannen een Nederlandse opmars hadden tegengehouden ondanks het feit dat ze tegenover een ervarener en beter georganiseerd tegenstander stonden.
Voor Belgiës jonge leger deed dat er toe. Het land was minder dan een jaar onafhankelijk en diens soldaten hadden een groot deel van de veldtocht doorgebracht onder druk van Nederlandse eenheden met een sterkere training en discipline. Kermt toonde aan dat het Belgische leger effectief weerstand kon bieden wanneer het goed terrein bezat en zijn eenheden bijeen hield.
Maar Kermt veranderde de bredere veldtocht niet.
Nederlaag bij Hasselt
De dag na de slag trok Daine zich terug uit Kermt in plaats van door te stoten. De Nederlanders vielen vervolgens zijn Maasleger aan bij Hasselt op 8 augustus.
The resultaat was een Nederlandse overwinning. Het Belgische leger was zwaar ontwricht, met ongeveer 700 gesneuvelde Belgische soldaten volgens het ene verslag, rond de 400 krijgsgevangen genomen, en veel achtergelaten of buitgemaakt materieel. De exacte verliescijfers verschillen per bron, maar de nederlaag was ernstig.
Het Nederlandse succes bij Hasselt toonde de grenzen van Kermt aan. Daine had een korte lokale actie gewonnen, maar hij had de Nederlandse strijdmacht niet vernietigd of het wijdere gebied veiliggesteld.
België Overleeft
Ondanks Nederlandse overwinningen op het slagveld tijdens de Tiendaagse Veldtocht, kon Nederland zijn heerschappij over België niet herstellen. Koning Leopold I riep de hulp van het buitenland in, en Frankrijk stuurde een leger naar België. De mogelijkheid van een Frans ingrijpen maakte het te gevaarlijk voor de Nederlanders om hun opmars voort te zetten.
De Nederlandse veldtocht eindigde op 12 augustus 1831. België overleefde, hoewel de definitieve regeling van de grenzen en de internationale status nog enkele jaren in beslag zou nemen.
Kermt besliste niet over Belgiës onafhankelijkheid. Maar het werd een kleine, gedenkwaardige episode in de strijd van het land om deze te behouden: een korte dag in augustus waarin een jong Belgische leger Nederlandse troepen tegenhield en terugdreef.
Wikipedia — Slag bij Kermt.
VRT NWS — Bloedige plekken: hoe de Belgen de Nederlanders in 1831 triomfantelijk versloegen en toch nog het hazenpad kozen.
Wikipedia — Tiendaagse Veldtocht.
Hasselt–Kuringen 1830–1831 — local history and campaign orders.
https://www.youtube.com/watch?v=SSMV2gmGkT0 (Battle of Kermt Reenactment)
Het terrein
Waar er gevochten werd
Test yourself
Quiz
Question 1
What was the main strategic goal of the Dutch invasion in August 1831?
Question 2
Why was the terrain around Kermt significant?
Question 3
The Battle of Kermt was the only clear battlefield victory won by Belgian forces during the Ten Days’ Campaign.
Question 4
The Dutch campaign ended on 12 August 1831 largely because of the threat of French intervention
Question 5
What was the name of the dutch king who send his army into belgium.
Question 6
King William I accepted Belgian independence immediately after the Ten Days’ Campaign ended on 12 August 1831.
Ontdek meer
Dit vind je misschien ook interessant
Gerangschikt op hetzelfde land, dan tijdperk, dan hoe dicht de veldslagen in de tijd bij elkaar lagen.